13 grudnia – Dzień Pamięci Ofiar Stanu Wojennego

13 grudnia – Dzień Pamięci Ofiar Stanu Wojennego

Dnia 13 grudnia 1981 roku w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wprowadzono stan wojenny. 31 grudnia 1982 roku został zawieszony, a zniesiono go 22 lipca 1983 roku. Na ten okres zarządzanie w kraju przejęła Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego kierowana przez gen. Wojciecha Jaruzelskiego i porównywana do junty wojskowej.

Do 49 ośrodków internowania, rozlokowanych na terenie całego kraju, trafiło kilkanaście tysięcy osób, w tym główni działacze Solidarności powstałej na rok przed ogłoszeniem stanu wojennego.

Z rąk milicji i SB podczas manifestacji i strajków zginęło, według różnych szacunków, ok. 60-100 osób, a ponad milion obywateli wyemigrowało na Zachód.

W trakcie stanu wojennego zdelegalizowano NSZZ „Solidarność”, a także organizacje skupiające studentów, dziennikarzy i artystów, m.in. Niezależne Zrzeszenie Studentów, Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich, Związek Polskich Artystów Plastyków i Związek Literatów Polskich. Swoje stanowiska straciło też ok. 500 członków Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, a kilkadziesiąt organizacji partyjnych zlikwidowano.

Wprowadzono godzinę milicyjną, ograniczono możliwość podróżowania po kraju, przez pierwsze tygodnie po ogłoszeniu stanu wojennego nie działały szkoły i uczelnie, a łączność telefoniczna pomiędzy miastami była przerwana.

Ostatecznie stan wojenny zniesiono 22 lipca 1983 roku, miesiąc po drugiej pielgrzymce Jana Pawła II do Polski.

Władze tłumaczyły wprowadzenie nadzwyczajnego stanu militarnym zagrożeniem ze strony ZSRR. Współcześnie ocenia się, że faktycznie chodziło o uderzenie w coraz silniejszą opozycję demokratyczną. Brytyjski historyk Norman Davies nazwał wprowadzenie stanu wojennego z 1981 „najdoskonalszym zamachem wojskowym w historii nowożytnej Europy”.

Dzień Pamięci Ofiar Stanu Wojennego został uchwalony poprzez aklamację, przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej dnia 6 grudnia 2002 roku.

 

PrintFriendly and PDF